Urinary stone disease in children
Questions about kidney and urinary tract stones, archived examination topics and procedure names are collected here. Earlier texts are presented with source-based editorial explanations where available.
Let us understand the location together.
Stones formed in the kidney may be found at different locations along the urinary tract.
Select a location to see its position in the diagram.
Kidney. The kidneys filter blood to produce urine.
The marker shows the selected location; it does not represent an actual stone size or a patient's image.
Together
what can we discuss?
You can write down the questions relevant to you and share them during the consultation.
- What do the stone's location and the available investigations tell us?
- What do the procedure names and alternatives discussed mean?
- What is the follow-up plan, and when should we get in touch again?
These questions are not a testing or treatment plan; they are intended to prepare for the consultation.
A selection of topics from Prof. Dr. Abdurrahman Önen's historical physician content archive. In marked records, referenced editorial explanations are displayed first; these explanations are pending physician review. The entire archive has not received medical approval for 2026. The information does not replace an individual physician's assessment.
Questions in the archive
20 complete questions and answers · Select a question to open the text.
125Böbrek ve İdrar yolu taşı nedir?
İdrarda çözülemeyen ve atılamayan çeşitli kimyasal maddelerin zamanla birleşmesi ve birikmesi ile böbrekte veya idrar yollarında oluşan sert cisimlerdir.
Existing physician content archiveLink to this question126Böbrek ve İdrar yolu taşı Sıklığı nedir?
Ülkemiz gibi az gelişmiş yerlerde %1’lere yaklaşmıştır. Ülkemiz, Balkanlar’dan başlayıp Pakistan ve Kuzey Hindistan’a uzanan endemik taş kuşağında yer almaktadır.
Existing physician content archiveLink to this question127Böbrek ve İdrar yolu taşı Önemi nedir?
Erken teşhis uygun ve zamanında takip ile kolayca tedavi edilebilen böbrek ve idrar yolu taşları ülkemizde çocuklardaki kronik böbrek yetmezliğinin %8-22’inden sorumludur. Çocuklarda taş tedavi edilmezse tekrarlama riski; 1 yılda %10, 5 yılda %50 ve 20 yıl içinde %75 civarındadır.
Existing physician content archiveLink to this question128Böbrek ve İdrar yolu taşı Nasıl oluşur?
Üriner sistem taşları; kimyasal, anatomik, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu oluşur. Çeşitli faktörlerin etkisi ile bazı kimyasal maddelerin idrar yoluyla atılımı artmakta ve az sıvı alımına bağlı olarak azalan idrarda bu maddeler kolayca çökerek küçük kristallerin oluşmasına neden olur. Bu kristaller şekillendikten sonra hızla birleşerek böbrek taşlarını oluşturur.
Existing physician content archiveLink to this question129Böbrek ve İdrar yolu taşlarına zemin hazırlayan Risk faktörleri nelerdir?
Üriner sistem taşlı çocukların %90’ından fazlasında risk faktörlerinden en az biri saptanabilir. Taşlı çocukların üçte ikisinde metabolik, üçte birinde yapısal ve %15’inde enfeksiyon saptanır. Çocuklarının en önemli sorunlarından biri yetersiz sıvı alımıdır. Çocukların %90’ı günde 1 litreden az sıvı tüketmektedir. Bu da taş oluşumunu artırmaktadır. Bu nedenle yeterli miktarda suyun yanında limonata, ayran ve günde 2 bardağı geçmeyecek şekilde süt içilmesi önemlidir. Günlük az sıvı alımı: En önemli risk faktörüdür. Beslenme: Her türlü hazır yiyecek ve içeceklerin (Fast-food, gazlı içecekler, kalsiyum, oksalat, sodium-tuz, D-vitamini, hayvansal proteinler ve karbonhidrat) fazla alınması. Az idrar yapma: Az sıvı alımı, sıcaklık ve aşırı ishal. İdrar yolu enfeksiyonu: Bazı mikroorganizmalar. Mevsimsel-İklimsel Sıcaklık: Göreceli dehidratasyona ve az idrar yapımı, terlemeye neden olan sıcak bölgeler. Yaşanılan yerin coğrafi özellikleri: Dağ, çöl, tropikal bölgeler. İdrar akım hızının yavaşlaması (Anatomik ve fonksiyonel anomali): İdrar birikmesine neden olan idrar yolu darlıkları, mesaneden böbreklere idrar kaçışı ve doğumsal anomalili böbrekler. Üriner sistem içinde yabancı cisim: Metabolik bozukluklar: İdrarla aşırı kalsiyum atılması ve idrar sitrat miktarının azlığı. Taş yapıcı iyonlar (kalsiyum, oksalat, ürik asit, sistin)’in idrarda yüksek oranda bulunması. Taş önleyici iyonlar (sitrat, magnezyum, pirofosfat)’in idrarda az oranda bulunması. İdrar pH: Ürik asit ve sistin taşları asidik idrarda oluşurken, kalsiyum fosfat taşları bazik idrarda oluşur. Hareketsizlik: Uzun süre bilgisayar ve televizyon başında oturmak. Kronik diyare / malabsorbsiyon: Barsaklarda emilen bazı taş yapıcı maddelerin artması. Genetik: Ailevi taş hastalığı %25 risk artar.
Existing physician content archiveLink to this question130İçeriğine göre üriner taş tipleri nelerdir?
Kalsiyum oksalat (%50) Kalsiyum fosfat (%20) Enfeksiyon (%10-15) Ürik asit (%7) Sistin (%5) Karışık (%4) Ksantin (%1)
Existing physician content archiveLink to this question131Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklarda hangi Laboratuar testlerine ihtiyaç vardır?
Üriner taşların tekrar oluşma riski yüksektir. Bu nedenle, bir kez taş oluşturmuş çocuklarda metabolik inceleme gerekir. Hasta taş düşürmüşse veya cerrahi olarak çıkarılmış ise taş analizi çok önemlidir. Bu sayede hastanın sonraki takip ve koruyucu tedavisi düzenlenir.
Existing physician content archiveLink to this question132Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklarda Belirti ve bulgular nelerdir?
Çocuklarda en sık görülen belirti karın veya yan ağrısıdır. Ayrıca, idrarda kan veya üriner enfeksiyon ile başvurabilir. Bazen de tesadüfen tanı konur. Taş düşüren çocuklar çok şiddetli ağrı duyabildikleri gibi, böbrek fonksiyonlarını bozacak düzeyde taşı olup hiçbir şikayeti olmayan çocuklar da olabilir.
Existing physician content archiveLink to this question133Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklarda hangi Radyolojik Görüntüleme testlerine ihtiyaç vardır?
En sık uygulanan inceleme yöntemi ultrasondur. Yüksek radyasyon riskinden dolayı çok gerekmedikçe çocuklarda bilgisayarlı tomografi ve İVP çekilmemelidir.
Existing physician content archiveLink to this question134Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklar nasıl tedavi edilir?
Her çocuğun ihtiyacına göre uygun tedavi uygulanmalıdır. Taşa zemin oluşturan idrar yolu anomalileri ve metabolik problemler tanınmalı ve tedavi edilmelidir. Tekrar taş gelişimi çocuklarda ciddi bir sorun olduğundan tedavi ile tam taşsızlık sağlanması çok önemlidir. Taş parçası bırakılmamalıdır. Yoksa, kısa sürede kalan küçük parçalar büyür ve tekrar sorun yaratır. Tekrar taş oluşumunu önlemek için yeterli sıvı alımı, uygun beslenme ve ilaç tedavisi sağlanmalıdır.
Existing physician content archiveLink to this question135Çocuklardaki üriner taşların tedavisinde başarıyı etkileyen en önemli faktörler nelerdir?
İdrar yollarında enfeksiyon veya tıkanıklığı olması Üriner anomali varlığı Taşın boyutu ve sayısı Taşın yeri Taşın kimyasal yapısı Çocuğun yaşı Taş kırma cihazı, endoskopik cihazlar ve sarf malzemelerin çeşitliliği, tipi ve özelliği Cerrahın deneyimi
Existing physician content archiveLink to this question136Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklarda Yeniden taş oluşması nasıl engellenebilir?
Koruyucu tedavinin amacı taş oluşumunu ve varsa taşın büyümesini engellemektir. Koruyucu önlemler ömür boyu sürebilir.
Existing physician content archiveLink to this question137Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklar Sıvı alımı (hidrasyon) önemli midir?
Fluid requirements for preventing stones are assessed according to age, activity, climate and kidney function.
The two-liter amount mentioned in the archive is not a universal target for all ages. For young children and those with coexisting medical conditions, the appropriate amount is determined by the healthcare team. General hydration advice does not replace an individual plan in kidney failure or when a specific fluid plan is prescribed.
Editorial update of October 14, 2026 · This is not a medical review date.Show the previous archived text — it should not be used as a current recommendation
Taşların oluşmasını önlemede en önemli faktör alınan sıvı miktarıdır. Taş riskini azaltmak için günde yaklaşık 50ml/kg idrar çıkartacak şekilde sıvı alınmalıdır. Böbrek ve idrar yollarında bulunan taşların büyümesini veya yeniden taş oluşmasını engelleyecek en etkili ve gerekli önlem, bol su içilmesidir. Böylece idrarda yoğunluğu azalan risk faktörleri bir araya gelip çökme imkanı bulmaz ve bol idrarla kolay atılır. Ama çocuklar yeteri kadar su içmezse (günde en az 2 lt) idrar miktarı azalacak ve idrardaki taş oluşturan maddelerin çökmesi ile taş oluşacaktır.
138Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklar Beslenme önemli midir?
Çocuklar büyümeye ve gelişmeye devam ettiği için hiçbir zaman tam bir diyet uygulanmamalıdır. Ancak, hayvansal protein, şekerli ve unlu mamuller, sakatat ürünleri, çikolata, kola ve soda gibi gazlı içecekler, kalsiyum, sodyum (tuz), okzalat, C-vitamini ve D-vitamini’nin aşırı alınması engellenmelidir. Hazır gıdalar ve fastfood ürünleri yenmemelidir. Sebze ve meyve ağırlıklı beslenmelidir. Çocukların beslenme alışkanlıkları aileler ve eğitmenler tarafından düzenlenmelidir. Okulda su tüketimi ve tuvalete gitmeleri konusunda her sabah hatırlatma yapılmalıdır. çocukların beslenme çantalarında ve sınıfta su bulundurulmalıdır. Bu sayede teneffüse çıkmadan önce su içmeleri sağlanır ve gazlı içecek almaları önlenebilir. Çocukların tuvalete hevesle gidebilmesi açısından tuvalet hijyeni çok önemlidir.
Existing physician content archiveLink to this question139Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklarda hangi ameliyatlar yapılmaktadır?
Böbrek ve idrar yolu taşlarının tedavisi çocuklara özgü ciddi farklılıklar göstermektedir. Çocuğa uygun ekipman ve çocuk konusunda deneyimli uzman hayati önem taşır. Teknolojik gelişmeler ve modern yaklaşımlar sayesinde, günümüzde böbrek ve idrar yolu taşlarının %90'ından fazlası taş kırma veya kapalı ameliyat yöntemleri ile tedavi edilebilmektedir.
Existing physician content archiveLink to this question140Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklarda hangi durumlarda Taş kırma (Ekstrakorporeal şok wave litotripsi - ESWL) tedavisi uygundur?
Vücut dışında oluşturulan şok (basınç) dalgalarının böbrekteki taşlara odaklanıp kırılması esasına dayanır. Çocuklarda en az riskli ve modern bir tedavi yöntemidir. Küçük böbrek ve üst üreter taşlarının tedavisinde ilk seçenektir. Ancak, tüm taşlar kırma ile tedavi edilemez. En iyi sonuçlar uygun hasta seçimi ile elde edilebilir.
Existing physician content archiveLink to this question141Çocuklarda hangi durumlarda Üreterorenoskopik (URS-RİRC) (Kapalı) idrar yolu taşı çıkarılması yöntemi uygundur?
The success of ureteroscopy and endoscopic stone procedures within the kidney varies according to stone location, size, anatomy and the technique used.
Immediate and definitive results in one session cannot be guaranteed; additional procedures or a staged approach may be needed in some cases. Success rates are meaningful only in the context of the relevant patient and stone group, the outcome definition and follow-up duration.
Editorial update of October 14, 2026 · This is not a medical review date.Show the previous archived text — it should not be used as a current recommendation
Çocuklarda tek seansta başarı oranı yüksektir. Anında ve kesin tedavi sağlar. İdrar kanalındaki (üreter) tüm taşlara ulaşılabilir. İnce, ışıklı bir alet ile idrar yapılan delikten girilerek idrar kanalı ve böbrekteki taşa ulaşılıp kırılarak direkt dışarı çıkarılır. Başarı şansı %95’ten fazladır. Ancak, çocuk girişimleri ve endoskopik taş tedavisi konusunda yeterli deneyim yoksa hayati düzeyde ciddi komplikasyon riski vardır. Bu sayede hiçbir kesi izi olmadan hasta böbrek taşından kurtulabilmektedir.
142Çocuklarda hangi durumlarda Perkütan (Kapalı) Böbrek Taşı Çıkarılması (PNL) en uygun seçenektir?
Bu yöntem sayesinde çocuklar açık cerrahiden kurtulmuştur. Büyük böbrek taşlarında bu yöntem uygulanır. Tek seansta taşsızlık oranı yüksektir (%90). Cilt üzerine yapılan 1 cm'lik kesi ile böbreğe girip taş kırılarak dışarıya alınmaktadır. Büyük ameliyat yarası olmaması nedeniyle çocuklar çok kısa sürede iyileşerek normal yaşama döner. Ancak, ameliyatı yapan cerrahta ciddi deneyim yoksa hayati komplikasyonlar gelişebilir.
Existing physician content archiveLink to this question143Böbrek ve İdrar yolu taşı olan çocuklarda ameliyatı yapacak olan Cerrahın deneyimi önemli midir?
Çocuklarda böbrek daha hareketli ve küçük, idrar kanalı ince ve duvarı zayıf olduğu için çocuk girişimlerine aşina olmayan ve endoskopik taş tedavisi konusunda yeterli deneyimi olmayan hekimler tarafından taş çıkarılması hayati düzeyde ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
Existing physician content archiveLink to this question144Çocuklarda Böbrek ve İdrar yolu Taşı oluşumunu önlemede en önemli yol nedir?
Bol su içme, doğru beslenme, uygun tedavi ve yakın takiptir.
Existing physician content archiveLink to this questionThis selection brings together relevant records from the 144-question archive. Visit the full archive for other questions, or the contact page for individual assessment.